Isang malaking pagbabalasa at matinding tensyong pulitikal ang kasalukuyang nararanasan ng bansa matapos pormal na magpalabas ng desisyon ang International Criminal Court (ICC) Trial Chamber 3 na nagpapahintulot kay dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte na hindi dumalo sa gaganaping pinakaunang status conference para sa kanyang kinakaharap na kasong crimes against humanity.
Ang naturang hakbang ng korte ay kasunod ng pormal na kahilingan na inihain ng kanyang bagong defense team, kung saan binigyang-diin na pinagkakatiwalaan ng dating pangulo ang kanyang mga legal counsel upang hawakan ang lahat ng procedural matters ng kaso.
Sa kabila ng mga haka-haka ng publiko at matitinding argumento mula sa kanyang mga tagasuporta hinggil sa tunay na estado ng kanyang kalusugan, ang pananahimik at kawalan ng kadramahan ni Duterte ay nagpapakita ng isang malalim na mensahe sa kanyang mga kalaban sa pulitika.
Habang nagaganap ang mga legal na eksena sa labas ng bansa, isang mas maruming labanan naman ang kasalukuyang sumasabog sa loob ng Senado ng Pilipinas.
Inamin ni dating Senador Ping Lacson ang agresibong plano ng Senate Minority upang makakuha ng tinatawag na “simple majority” bago ang nakatakdang pag-adjourn ng kapulungan sa darating na Hunyo 5.
Ang desperate na hakbang na ito ay nakikita ng maraming analista at ng taong bayan bilang isang malinaw na pagtatangka upang patalsikin si Senate President Alan Peter Cayetano at tuluyang ibaon sa limot ang isinasagawang imbestigasyon ng Blue Ribbon Committee ukol sa dambuhalang flood control anomaly na kinasasangkotan ng ilang matataas na opisyal.
Sa kasalukuyan, patuloy ang palitan ng mga akusasyon ng pananakot at panggigipit habang ang bawat panig ay nag-aagawan sa kontrol ng institusyon.
Ayon sa opisyal na dokumento mula sa ICC, ang gaganaping status conference sa darating na Mayo 27 ay isang kritikal na bahagi ng pag-usad ng kaso laban sa dating pangulo kaugnay ng kanyang kontrobersyal at madugong gyera kontra droga. Ipinaliwanag ni ICC Assistant to Counsel Attorney Christina Conti na sa naturang pagtitipon ay ilalatag ng prosecution at ng bagong defense team ang lahat ng kanilang mga baraha. Kabilang sa mga pangunahing agenda ay ang pormal na confirmation ng receipt of evidence, ang pagsasaayos sa mga logistical needs ng parehong kampo, at ang pagtatakda ng mga eksaktong trial dates para sa akusado. Bukod dito, pag-uusapan din ang paglalabas ng iba pang mga sensitibong ebidensya at ang pagtukoy sa pagkakakilanlan ng mga karagdagang testigo.
Ang pagharap na ito ng bagong legal team ni Duterte ay itinuturing na isang malaking pagsubok, lalo na matapos ang biglaang pagbibitiw ng kanyang dating lead counsel na si Attorney Nicholas Kaufman. Mula nang unang humarap ang dating pangulo sa ICC noong Marso 14 ng nakaraang taon para sa verification proceedings ng korte, hindi na muling nakita ng publiko ang dating lider sa anumang opisyal na kapasidad. Para sa kanyang mga masusugid na tagasuporta, ang desisyon ni Duterte na huwag nang sumipot sa status conference ay isang patunay ng kanyang prinsipyo na huwag gamitin ang sitwasyon upang magmukhang kaawa-awa o makakuha ng pansin sa media. Pwede sanang gamitin ng dating pangulo ang entablado ng ICC upang pukawin ang emosyon ng mga Pilipino at buhayin ang galit ng taong bayan laban sa kasalukuyang administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr., ngunit pinili niyang manatiling tahimik sa loob ng kanyang silid at hayaang gumulong ang legal na proseso nang walang halong drama.
Sa kabilang banda, ang katahimikan ni Duterte sa ICC ay kabaligtaran naman ng nagbabagang kaguluhan sa Senado. Ang pagkakaupo ni Senator Alan Peter Cayetano bilang Senate President ay nagdulot ng malaking pangamba sa hanay ng mga tradisyunal na pulitiko at mga oligarko. Sa ilalim ng bagong liderato, binigyang-buhay ang clamor ng mamamayan na imbestigahan ang bilyon-bilyong pisong anomalya sa mga flood control projects sa bansa, isang isyu na pilit umanong iniiwasan at hindi nagawang talakayin noong panahon na ang Senado ay pinamumunuan pa nina dating Senate President Tito Sotto at dating Senador Ping Lacson bilang Blue Ribbon Committee Chair. Ang takot na mapatawag sa komite ang mga sinasabing mastermind sa likod ng katiwalian ang nakikitang pangunahing dahilan kung bakit nag-uunahan ang minorya na buwagin ang kasalukuyang mayorya.
Inilantad ni Senador Imee Marcos ang umano’y maruruming taktika na ginagamit ng grupo nina Sotto at Lacson upang akitin at takutin ang ilang senador na kasalukuyang kabilang sa 13 miyembro ng mayorya. Ayon sa mga ulat, may mga pagbabanta na kapag hindi sumama ang isang mambabatas sa pagbuo ng bagong simple majority ng minorya, ay haharapin ng mga ito ang mga biglaang pagsasampa ng kaso upang masira ang kanilang karera. Ang banta na ito ay tila nagkatotoo nang mabilisang kasuhan si Senador Jinggoy Estrada matapos nitong tanggihan ang alok ng minorya. Sa kabila ng panggigipit, pinili ni Estrada na panindigan ang kanyang prinsipyo at manatili sa mayorya, isang desisyon na umani ng malaking respeto at saludo mula sa mamamayang Pilipino na sawa na sa sistemang puno ng blackmail.
Sa kanyang mga pahayag, ipinaliwanag ni Ping Lacson ang mekanismo ng kanilang isinusulong na “simple majority.” Ayon sa kanya, kung magagawa nilang makakuha ng kahit isang miyembro mula sa mayorya upang lumipat sa kanilang hanay, ang bilang ng minorya ay aakyat sa 12 habang ang mayorya ay bababa sa 11. Sa ganitong sitwasyon, bagamat mananatili si Cayetano bilang Senate President at presiding officer, mawawala sa kanya ang mayoryang boto upang magpasa ng mga desisyon at humawak ng mga makapangyarihang komite. Ang lantaran at pilit na pagsuporta ng grupo ni Lacson kay Senador Win Gatchalian upang maging susunod na pinuno ng Senado ay inilalarawan ng mga kritiko bilang isang “suntok sa buwan” at isang desperadong hakbang na walang ibang layunin kundi ang protektahan ang pansariling interes ng kanilang mga kaalyado.
Ikinasama naman ng loob ng taong bayan ang tila kawalan ng kredibilidad ng mga mambabatas na mas pinipiling unahin ang agawan sa pwesto kaysa sa pagbabalangkas ng mga makabuluhang batas na makatutulong sa naghihirap na ekonomiya ng mga ordinaryong Pilipino. Ang patuloy na pag-atake ng minorya sa kasalukuyang mayorya at ang pagtatanggol ng ilan sa mga panlabas na ahensya tulad ng National Bureau of Investigation (NBI) sa gitna ng mga nagdaang kaguluhan sa loob ng institusyon ay nagpapakita ng malalim na lamat at kawalan ng pagkakaisa sa mataas na kapulungan. Sa huli, ang mamamayan ang siyang talunan sa tuwing ang mga pinunong hinalal ay nagpapakita ng kapaitan at kawalan ng dignidad sa kanilang pamumuno, habang ang mga totoong isyu tulad ng korapsyon sa flood control at ang pang-aabuso sa sistema ay nananatiling nakabinbin sa sulok ng kasaysayan.
