Umaalon ngayon ang buong pulitika matapos muling sumabog ang balita tungkol kay Senador Ronald “Bato” dela Rosa. Sa gitna ng matinding paghahanap, mga pahayag ng pulisya, kilos ng NBI, at usap-usapang nasa ibang bansa na raw ang senador, isang malinaw na tanong ang bumabalot sa bayan: nasaan na si Bato?
Hindi ito ordinaryong paghahanap. Hindi ito karaniwang operasyon laban sa isang akusado.
Ang hinahanap ngayon ng mga awtoridad ay isang nakaupong senador, dating hepe ng Philippine National Police, dating matapang na mukha ng war on drugs, at ngayon ay subject ng arrest warrant mula sa International Criminal Court kaugnay ng umano’y crimes against humanity of murder sa panahon ng kampanya kontra droga ng administrasyong Duterte.
Ayon sa ulat, ang warrant ay kaugnay ng umano’y pananagutan ni Dela Rosa bilang “indirect co-perpetrator” sa mga pagpatay mula Hulyo 3, 2016 hanggang katapusan ng Abril 2018, kung saan hindi bababa sa 32 katao ang sinabing nasawi.
Ngunit ang mas nakakagulat: kahit sinasabi ng mga awtoridad na nasa Pilipinas pa siya, hindi pa rin siya nahuhuli.
Ayon sa Philippine National Police, nananatili raw sa loob ng bansa si Dela Rosa. Sa press briefing, sinabi ni CIDG chief Police Major General Robert Alexander Morico II na patuloy ang monitoring at paghahanda sa enforcement ng warrant. Mariin niyang sinabi na nasa bansa pa si “Bato” at ipatutupad nila ang warrant of arrest. Gayunman, hindi niya ibinunyag ang eksaktong kinaroroonan ng senador dahil classified umano ang naturang impormasyon.
Dito nagsisimula ang malaking palaisipan. Kung alam ng mga awtoridad na nasa Pilipinas pa siya, bakit hindi pa rin siya makita? Kung may intelligence monitoring na, bakit tila isang hakbang pa rin ang pagitan ng mga tracker team at ng dating PNP chief? At kung may mga lugar nang natutukoy, bakit hanggang ngayon ay walang positibong resulta?
Mas lalong uminit ang usapan nitong Miyerkules, Mayo 27, nang halughugin ng CIDG at NBI ang isang bahay sa loob ng subdivision sa Angeles City, Pampanga, matapos umanong makatanggap ng impormasyon na doon posibleng nagtatago si Dela Rosa. Ayon sa ulat ng Super Radyo dzBB na sinipi ng GMA News, isinagawa ang operasyon bandang alas-6 ng umaga sa isang ari-ariang iniulat na pagmamay-ari umano ng tiyuhin ni Senador Robin Padilla. Ngunit sa kabila ng operasyon, hindi natagpuan si Dela Rosa sa lugar, at maging ang mga sasakyang sinasabing konektado sa kanyang pag-alis mula sa Senado ay hindi rin nakita.
Iyan ang malaking pasabog: may mga lugar nang pinuntahan, may mga report nang sinundan, pero wala pa ring Bato.
Kinumpirma rin ni NBI Director Melvin Matibag na ilang lugar na ang binisita ng mga awtoridad matapos makatanggap ng ulat tungkol sa posibleng kinaroroonan ng senador. Ngunit inamin niyang wala pang operasyon ang nagbunga ng positibong resulta. Ibig sabihin, may mga lead—pero wala pang huli. May mga lokasyon—pero wala pang kumpirmadong pagtatago. May kilos ang gobyerno—pero nananatiling mailap ang dating heneral.
Sa kabilang banda, patuloy namang umiikot ang usap-usapang nasa New York na raw si Dela Rosa. May mga post sa social media na nagsasabing nasa Amerika na umano ang senador. Ngunit pinasinungalingan ito ng Bureau of Immigration sa abot ng kanilang records. Ayon kay BI spokesperson Dana Sandoval, walang recent recorded travel si Dela Rosa sa international ports of entry and exit ng bansa. Patuloy umano nilang mino-monitor ang mga international airport at seaport, habang nasa ilalim din ng Immigration Lookout Bulletin Order ang senador.
Ngunit kahit dito, may puwang pa rin sa agam-agam ng publiko. Sinabi rin ng BI na ang kanilang saklaw ay international ports of entry and exit, hindi ang lahat ng bay areas, na binabantayan ng ibang ahensya tulad ng lokal na pamahalaan, Coast Guard at pulisya. Kaya para sa marami, hindi pa rin lubusang natatapos ang tanong: kung wala siyang record na lumabas, nangangahulugan bang tiyak na nasa bansa pa siya? O may ibang paraan bang hindi pa nakikita ng sistema?
Habang lumalalim ang misteryo, lalong dumidikit ang pangalan ni Dela Rosa sa isa sa pinakamainit na legal at pulitikal na sigalot sa kasalukuyan. Matapos tanggihan ng Supreme Court ang hiling ng kampo ni Dela Rosa na pigilan ang kanyang arrest at handover kaugnay ng ICC warrant, sinabi ng Justice Department na maaaring ipatupad ng law enforcement agencies ang warrant. Iniulat din ng Reuters na sinabi ng NBI na huhulihin si Dela Rosa “without delay,” habang sinabi naman ni Justice Secretary Fredderick Vida na may leads ang mga awtoridad sa kanyang kinaroroonan.
Ngunit hindi pa rin nagpapatalo ang kampo ni Bato. Ayon sa kanyang abogado na si Jimmy Bondoc, kinikilala nila na umiiral ang ICC warrant sa paningin ng ICC, ngunit hindi nila kinikilalang enforceable ito sa Pilipinas. Iginiit ng kampo na dapat dumaan sa tamang proseso at kailangang may lokal na warrant bago siya arestuhin. Sa madaling salita, para sa panig ni Dela Rosa, hindi simpleng “may warrant, hulihin agad” ang usapan. Para sa kanila, legal battle ito tungkol sa hurisdiksyon, due process, at kapangyarihan ng dayuhang hukuman sa isang Pilipinong opisyal.
Pero para sa gobyerno, malinaw ang kanilang posisyon: kailangang ipatupad ang kautusan. Sinabi ng PNP na kikilos sila sa loob ng batas, propesyonal at may paggalang sa karapatan ng lahat ng sangkot. Ngunit hindi rin sila nagpaawat sa babala: sinumang hahadlang o tutulong kay Dela Rosa para umiwas sa pag-aresto ay maaaring maharap sa obstruction of justice. Ayon sa CIDG, kahit mga guard sa subdivision, resort, o bahay na pipigil sa pagpapatupad ng warrant ay maaaring arestuhin kung haharang sa operasyon.
Mas lalo pang bumigat ang tensyon nang lumabas ang isyu sa armas ni Dela Rosa. Pormal na hiniling ng NBI sa PNP na kanselahin ang firearms license ng senador at ipasuko ang 118 registered firearms sa pinakamalapit na PNP unit o sa NBI sa loob ng 48 oras mula sa notice, o sa oras ng kanyang apprehension. Ayon sa NBI, kabilang umano sa mga rehistradong armas ang semi-automatic rifles, select-fire rifles, UZI submachine gun variants, high-powered .338 caliber rifles, battlefield-grade shotguns, at iba’t ibang handgun.
Dahil dito, itinuturing ng NBI si Dela Rosa bilang “armed and dangerous” sa ilalim ng standard protocol sa operasyon. Ngunit mariin namang tinutulan ito ng kanyang kampo, na nagsasabing hindi dapat agad ipinta ang senador bilang mapanganib. Para sa kanila, sobra ang ganitong paglalarawan at posibleng makapagpalala lamang ng takot sa publiko. Sa kabilang panig, sinasabi ng mga awtoridad na ang pagtiyak sa kaligtasan ng mga law enforcement officer ay mahalaga, lalo na kung may mataas na bilang ng armas na nakarehistro sa subject ng operasyon.
Hindi rin makakalimutan ang dramang naganap sa Senado. Noong Mayo 13, nagkaroon ng matinding tensyon sa Senate building habang nasa protective custody si Dela Rosa. Nakarinig ng putok ng baril, nagkaroon ng lockdown, at ayon sa mga ulat, umalis si Dela Rosa sa Senado bago magbukang-liwayway noong Mayo 14. Mula noon, muli siyang nawala sa public view. Isang NBI volunteer na nadawit sa shooting incident ang kalaunan ay naharap sa mga reklamo, habang nananatiling paksa ng imbestigasyon ang mga nangyari sa loob ng Senado noong gabing iyon.
Dito pumapasok ang isa pang kontrobersiya: si Senador Robin Padilla. Ayon sa ulat, sinabi ni Padilla na hindi niya tinulungang “tumakas” si Dela Rosa; ang sabi niya, nagpa-hitch lamang umano ang dating PNP chief palabas ng Senate building matapos ang shooting incident. Ngunit hindi rito natapos ang usapin. Iniulat ng GMA News na nakatakdang magsampa ang CIDG ng obstruction of justice complaints laban kay Padilla at iba pa kaugnay ng pag-alis ni Dela Rosa sa Senado.
Kaya ngayon, ang dating simpleng tanong na “nasaan si Bato?” ay naging mas malaking tanong: sino ang tumulong sa kanya, may tumulong ba talaga, at gaano kalawak ang network na maaaring nagpoprotekta sa kanya?
Para sa mga tagasuporta ni Dela Rosa, ito ay malinaw na panggigipit. Para sa kanila, hindi dapat isuko ang isang Pilipino sa dayuhang hukuman, lalo na kung ang isyu ay may kinalaman sa mga aksyon ng estado noong panahon ng kampanya kontra droga. Para naman sa mga kritiko, ito ay paniningil ng hustisya para sa mga biktima ng drug war at pagsubok kung kaya bang ipatupad ng Pilipinas ang batas kahit ang sangkot ay makapangyarihan, kilala, at may malalim na koneksyon sa kapulisan.
Sa gitna ng lahat ng ito, isa ang tiyak: hindi pa tapos ang habulan.
May mga tracker team na. May mga lead na. May mga lugar nang pinuntahan. May firearms issue na. May obstruction warning na. May mga pangalan nang nadadawit. Ngunit hanggang ngayon, wala pa ring kumpirmadong pag-aresto kay Dela Rosa.
At habang tumatagal ang paghahanap, lalong lumalaki ang pressure sa gobyerno. Dahil kung ang dating PNP chief mismo ay hindi nila mahanap, paano nila mapatutunayan sa taumbayan na walang pinipili ang batas? Kung sinasabi nilang nasa bansa pa siya, kailan siya mahuhuli? At kung hindi siya mahuli sa kabila ng lahat ng resources ng estado, ano ang sinasabi nito tungkol sa lakas ng koneksyon, impluwensiya, at kaalaman ng isang dating heneral sa sistema?
Sa ngayon, hindi pa “nakita” si Bato sa paraang hinihintay ng publiko. Ang meron pa lamang: mga lugar na sinuyod, mga report na sinusuri, mga pahayag na bitbit ng awtoridad, at isang misteryong patuloy na nagpapainit sa pulitika.
Ngunit habang umiikot ang balita, isang tanong ang hindi mawala-wala sa isip ng bayan: si Bato ba ay malapit nang masakote—o mas marunong siyang magtago kaysa sa mga mismong humahabol sa kanya?
