DAVAO CITY — Isang gabi ng malakas na ulan ang muling naglantad sa sugat na matagal nang iniinda ng Davao City: baha, takot, pagkasira ng kabuhayan, at galit ng mga mamamayang pagod na sa paulit-ulit na pangako. Sa mga kumalat na video sa social media, makikita ang mga sasakyang halos lamunin ng tubig, mga residenteng nagtutulakan ng jeep at van sa gitna ng baha, at mga pamilyang tila walang nagawa kundi iligtas ang kaunting gamit na kaya pang isalba.
Ngunit ang mas masakit: habang ang ilan ay abala sa paglilinis ng putik, ang iba naman ay ginawang arena ng pulitika ang sakuna.
Ayon sa ulat, ang malakas na buhos ng ulan noong gabi ng Mayo 18, 2026 ay nagdulot ng pagbaha sa ilang bahagi ng Davao City, kabilang ang Matina Pangi, Matina Crossing, Bunawan at iba pang mabababang lugar. Nagkaroon din ng power interruptions, habang sinuspinde ng pamahalaang lungsod ang face-to-face classes sa lahat ng antas at trabaho sa mga tanggapan ng gobyerno noong Mayo 19, maliban sa mga nasa disaster response, health, safety at emergency services.
Sa isang iglap, ang lungsod na madalas ikinukumpara ng ilan sa “disiplinadong” modelo ng kaayusan ay hinarap ng eksenang pamilyar sa maraming Pilipino: maruming tubig sa kalsada, mga tindahang nalubog, gamit na inanod, at mga taong napilitang makipaghabulan sa baha bago pa nito maabot ang loob ng kanilang tahanan.
Ang mga video na kumalat online ay hindi lamang larawan ng ulan. Larawan iyon ng pagkabigla. Larawan iyon ng tanong: bakit paulit-ulit na nangyayari ito?
Sa Barangay Matina Pangi, iniulat na may mga kabahayan at negosyo ang pinasok ng tubig-baha. May mga residente ring nagsabing mabilis tumaas ang tubig, at sa ilang lugar ay umabot hanggang baywang ang baha sa loob mismo ng bahay, dahilan upang masira ang mga gamit at kabuhayan. Para sa mga pamilyang umaasa sa maliit na tindahan, karinderya, o arawang kita, hindi lang baha ang pumasok sa kanilang kabahayan—pumasok din ang bagong utang, panibagong takot, at bigat ng panibagong pagsisimula.
Ngunit sa halip na puro malasakit ang bumuhos, tila mas mabilis pang umapaw ang batuhan ng sisi sa social media.
May mga tagasuporta ng administrasyon na bumira sa mga pro-Duterte at tinanong kung nasaan na raw ang ipinagmamalaking kaayusan ng Davao. May mga Duterte supporters naman na dati ring bumabatikos sa baha sa Metro Manila at ibang lungsod. Sa gitna ng lahat, ang baha ay naging bala. Ang putik ay naging pang-asar. Ang sakuna ay naging patunay umano kung sino ang tama at sino ang mali.
Ito ang pinakamadilim na bahagi ng pangyayari: habang may mga pamilyang nangangapa sa tubig, may ilan pang tila natuwa dahil “kabilang panig” ang tinamaan.
Hindi dapat ganito ang mukha ng bayanihan.
Ang Davao City ay hindi unang beses hinarap ang ganitong krisis. Matagal nang itinuturo ng mga lokal na ulat at opisyal ang samu’t saring dahilan ng lumalalang pagbaha: baradong drainage, kakulangan o pagkaantala sa flood control planning, urbanisasyon, erosion, basura sa daluyan ng tubig, at mga lugar na likas na mababa o nasa flood-prone zones. Noong 2025, isang konsehal ng Davao City ang nagmungkahi ng inter-agency task force upang harapin ang lumalalang pagbaha, matapos matukoy ang daan-daang flood-prone areas sa lungsod.
Hindi rin simpleng usapin ng “may flood control ba o wala.” May mga proyektong inilaan at iminungkahi noon para sa flood mitigation. Noong 2021, iniulat ng pamahalaang lungsod ang bilyong pisong imprastrakturang nakalaan o nasa pipeline upang tugunan ang pagbaha sa Davao, kabilang ang mga drainage structure, retarding basin, creek improvement at iba pang proyekto sa flood-prone areas. Ngunit kahit may mga plano at proyekto, nananatili ang tanong ng karaniwang mamamayan: bakit kapag bumuhos ang malakas na ulan, kami pa rin ang unang lumulubog?
Dito pumapasok ang dalawang mabibigat na usapin: climate change at pananagutan.
Tama ang sinasabi ng marami na nagbabago na ang panahon. Mas biglaan, mas matindi, at mas mapanira ang ilang buhos ng ulan. Hindi na sapat ang lumang sistema kung ang kinakaharap na ulan ay hindi na kapareho ng dati. Ang Intertropical Convergence Zone o ITCZ, kasama ang easterlies, ang iniulat na nagdala ng pag-ulan sa Southern Mindanao sa pangyayaring ito, habang nagbabala ang Pagasa sa posibleng flash floods sa mga ilog at tributaries sa rehiyon.
Pero hindi rin pwedeng gawing palusot ang climate change para takpan ang kapabayaan.
Kung barado ang kanal, kung kulang ang drainage, kung reactive at hindi integrated ang flood control, kung ang pondo ay nauubos sa proyekto pero hindi ramdam sa lansangan, hindi ulan lang ang may kasalanan. May tao. May sistema. May desisyong dapat suriin. Sa pambansang antas, matagal nang pinupuna ang problema ng flood control projects sa Pilipinas, kabilang ang umano’y substandard, kulang, o ghost projects na nagpapalala sa epekto ng baha sa iba’t ibang lugar.
Kaya kapag sinabi ng isang residente, “taon-taon na lang,” hindi iyon simpleng reklamo. Iyon ay pagsusumamo.
Sa mga viral na eksena, makikita ang jeep na halos hindi na makagalaw, mga taong nagtutulungan sa gitna ng rumaragasang tubig, at mga sasakyang parang laruan sa lakas ng agos. May kaba sa bawat galaw. May lungkot sa bawat kuha. At sa likod ng bawat video, may pamilyang posibleng nawalan ng pagkain, gamit, kita, o ligtas na tulugan.
Ang masakit, kailangang maging viral muna ang paghihirap bago muling mapag-usapan.
Dapat bang sisihin agad ang isang lungsod? Hindi. Dapat bang pagtawanan ang mga taga-Davao dahil binaha sila? Mas lalong hindi. Ang baha ay hindi kulay pula, dilaw, berde o rosas. Kapag pumasok ang tubig sa bahay, hindi nito tinatanong kung DDS ka ba, loyalist ka ba, Kakampink ka ba, o wala kang pakialam sa pulitika. Ang binabasa nito ay sapatos ng bata, bigas sa tindahan, higaan ng matanda, at dokumentong pinag-ipunan ng pamilya.
Ngunit dapat bang manahimik na lang ang publiko? Hindi rin.
Ang tamang tanong ay hindi “sino ang napahiya?” Ang tamang tanong ay: nasaan ang malinaw, matagalang solusyon? Nasaan ang audit ng mga proyekto? Nasaan ang maintenance ng drainage? Nasaan ang plano sa basura, zoning, watershed, river systems, at emergency warning? Nasaan ang proteksyon para sa mahihirap na unang tinatamaan at huling nakakabangon?
Dahil kung bawat baha ay mauuwi lang sa bangayan, ang susunod na ulan ay pareho lang ang magiging resulta: trending na video, galit sa comments, ilang araw na diskusyon, tapos katahimikan—hanggang sa muling tumaas ang tubig.
Sa ngayon, mahalagang unahin ang kaligtasan ng mga residente. Dapat manatiling alerto ang mga nakatira malapit sa ilog, creek, low-lying areas at landslide-prone zones. Dapat ding seryosohin ang mga abiso ng awtoridad, lalo na kung may banta ng flash flood. Ang mga baha na mabilis tumaas ay hindi dapat maliitin, dahil ilang minuto lang ang pagitan ng “kaya pa” at “delikado na.”
Ngunit matapos ang paglilinis, hindi dapat matapos ang usapan.
Ang Davao flood ay hindi lamang lokal na balita. Isa itong babala sa buong Pilipinas. Kapag ang klima ay nagiging mas marahas at ang imprastraktura ay nananatiling luma, kulang, o palpak, ordinaryong mamamayan ang magbabayad. Kapag ang pondo ay hindi napupunta sa tunay na proteksyon, buhay at kabuhayan ang kapalit. Kapag ang sakuna ay ginawang pataasan ng ihi sa pulitika, nawawala ang tunay na sentro ng kuwento: ang taong nilalamon ng baha habang ang iba ay nagtatawanan sa gilid.
Sa huli, ang tanong ay hindi kung natalo ba ang DDS, PBBM loyalists, dilawan, pinklawan, o sinumang grupo sa argumentong ito.
Ang tunay na natalo ay ang pamilyang binaha.
Ang tunay na natalo ay ang batang hindi makapasok sa klase dahil putik ang naiwan sa bahay.
Ang tunay na natalo ay ang tindero, driver, manggagawa, nanay, tatay, at lolo’t lola na kailangang magsimula ulit kahit wala namang kasiguruhan na hindi na mauulit ang parehong bangungot.
At kung walang seryosong aksyon, malinaw ang susunod na mangyayari: sa unang malakas na ulan, babalik ang baha. Babalik ang takot. Babalik ang sisihan. At muli, ang ordinaryong Pilipino ang tatayo sa gitna ng tubig, magtutulak ng sasakyan, magbubuhat ng gamit, at magtatanong kung bakit sa bansang sanay na sa bagyo, tila hindi pa rin tayo natututong maghanda.
