CONG. LEANDRO LEVISTE, NAGLABAS NG MGA BAGONG PASABOG

Isang mahabang katahimikan ang bumalot sa bulwagan ng House Media Center bago muling nagsalita si Leandro Leviste.

Ngunit sa bawat salitang kanyang binitiwan, tila may bumabagsak na piraso ng maskara ng sistemang matagal nang iniiwasang silipin.

Hindi ito simpleng press conference.

Hindi rin ito ordinaryong talumpati.

Isa itong sunod-sunod na rebelasyon na, ayon mismo kay Leviste, ay hango sa mga dokumentong iniwan ng yumaong Undersecretary Cabral.

Mga file na tahimik na nakahimlay noon.

Mga file na ngayo’y sumisigaw.

MGA PROYEKTO.

MGA TAG.

MGA PANGALAN.

Ayon kay Leviste, mayroong mahigit ₱1 bilyong halaga ng mga proyekto sa 2025 National Expenditure Program (NEP) na may malinaw na “tags” ngunit walang malinaw na paliwanag kung sino ang tunay na nagpasok sa mga ito.

Mas lalong umigting ang tensyon nang ilantad niyang matapos maaprubahan ang budget, agad na na-bid out ang mga proyekto at malinaw na makikita sa records ng DPWH kung sino ang mga nanalong kontratista.

At dito nagsimulang uminit ang usapan.

Dalawa sa mga top contractors, ayon sa ipinakitang listahan, ay pag-aari ng pamilya ng isang kongresista.

Karamihan sa mga proyektong ito ay kabilang sa tinatawag na “Senti 2025” list.

Isang terminong hindi pa rin malinaw sa publiko kung sino ang nagtatakda, sino ang nag-uutos, at sino ang nakikinabang.

₱230,000 ISANG STREETLIGHT? SERBISYO O GINTONG POSTE?

Isa sa pinaka-tumatak na halimbawa: ang Tagaytay–Nasugbu Highway streetlight project.

Mahigit 1,000 streetlighTS. Malaking tulong sa kaligtasan ng mga motorista.

Walang pagtatalo roon.

Ngunit ang presyo? Lampas ₱230,000 kada piraso.
Ayon kay Leviste, ito ay apat hanggang limang beses na mas mahal kaysa sa karaniwang presyo.

Ang tanong niya:

“Kung mas mura sana, ilang kilometro pa ang napailawan?”

Hindi siya nagbintang.

Hindi siya nagturo ng daliri.

Ngunit malinaw ang kanyang punto.

Kung may ganitong antas ng overpricing, sino ang nagpanukala? Sino ang nagpasok sa budget? At sino ang tunay na kumita?

FLOOD CONTROL, PERO BAHA PA RIN ANG TANONG

Mas lalong naging sensitibo ang usapin nang ilahad na 60% ng Unprogrammed Appropriations (UA) ng DPWH ay napunta sa flood control projecTS. Ang mas mabigat: ayon sa dating mahistrado, pera ng PhilHealth at PDIC ang pinanggalingan ng malaking bahagi ng UA.

Mula pondo ng kalusugan.
Papunta sa flood control.
At sa ilang kaso, ayon kay Leviste, sa mga proyektong mabigat ang bahid ng overpricing at substandard na implementasyon.

Sa kanyang sariling distrito, may isang proyekto: ₱47.99 milyon para sa bleacher ng swimming pool.

Isang halagang, ayon sa kanya, “hindi maipapaliwanag kung pangangailangan ba talaga ng bayan.”

CABRAL FILES: PATAY NA ANG TAO, BUHÁY ANG MGA TANONG

Matagal nang sinasabi ni Leviste na dapat protektahan ang yumaong Usec Cabral at ang kanyang mga dokumento.

Noong Nobyembre pa lamang ay nanawagan na siya na ito’y mapreserba at magamit sa pormal na imbestigasyon.

Isang buwan matapos ang panawagan, pumanaw si Cabral.

At ngayon, ang mga file na iniwan niya ang naglalantad ng masalimuot na larawan ng budget allocation sa DPWH.

Mga listahan.

Mga tag.

Mga proyektong tila bumababa sa mga distrito nang hindi hinihingi ng mga kongresista mismo.

SINO ANG PUMIPILI?

Isa sa pinakamabigat na tanong ni Leviste:

“Kung hindi ang kongresista, at hindi rin ang senador, sino ang pumipili ng mga proyektong ito?”

Ayon sa mga pagdinig, sinasabing ang UA projects ay yaong mga “hindi napagbigyan sa GAA.” Ngunit giit ni Leviste, hindi sapat ang paliwanag na iyon.

Sapagkat sa napakaraming hindi napopondohan, may pumipili kung alin ang papasok sa UA.

At ang halagang pinag-uusapan:

₱213 bilyon sa UA (2023–2024)
₱161 bilyon sa 2025 NEP na walang malinaw na proponent

Pinagsama? Halos ₱400 bilyon.

MAY MGA LISTAHAN DAW ANG DPWH?

Isa pang dokumentong dumating kay Leviste mula sa hindi pa kilalang source: isang file na may pamagat na “List of DPWH projects as of August 28, 2025”, kung saan malinaw umanong naka-itemize ang mga proyektong iniuugnay sa isang mambabatas at kung saang bahagi ng budget sila ipinasok.

Hindi pa beripikado ang authenticity.

Ngunit nang i-cross-check sa DPWH records, tumutugma ang mga proyekto.

Kung totoo ito, isang bagay ang malinaw:
May records ang DPWH kung sino ang proponents ng mga proyekto.

At kung may ganitong kaalaman, bakit ngayon lang?
Bakit hindi ginamit noon?
Bakit iba ang iniimbestigahan?

“HINDI AKO NANG-AAKUSA”

Paulit-ulit itong sinabi ni Leviste.
Hindi siya nagbibintang.
Hindi siya humahatol.

Ang hinihingi niya: liwanag.

Liwanag sa proseso.
Liwanag sa pagpili.
Liwanag sa kung sino ang nagdedesisyon sa likod ng bilyun-bilyong pisong proyekto.

ANG MAS MALAKING LARAWAN

Sa huli, malinaw ang kanyang mensahe:
Hindi sapat na ituro lamang ang Kongreso.
Hindi sapat na sisihin lamang ang mga mambabatas.

Kung ang NEP ay halos buo nang pumapasok sa GAA.
Kung ang UA ay pinipili ng ehekutibo.
Kung may tinatawag na “leadership funds” na hindi malinaw ang mekanismo.

Ibig sabihin, may mas malalim pang usapin.

HULING TANONG

Kung tunay na may mga proyektong maanomalya.
Kung tunay na may mga nakinabang.
Kung tunay na may sistemang pumipili batay hindi sa pangangailangan kundi sa kita.

Handa ba ang lahat na ilabas ang buong katotohanan?

Dahil ayon kay Cong.

Leandro Leviste,