Matapos ang magulong gabi sa Senado, mga ulat ng putukan, lockdown, tensyon sa pagitan ng mga awtoridad, at usapin ng warrant mula sa International Criminal Court, tila naging sentro ng pambansang palaisipan ang dating hepe ng pulisya at ngayo’y senador.
Ayon sa mga ulat, umalis umano si Dela Rosa sa Senado matapos ang kaguluhang naganap noong Miyerkoles ng gabi, habang nananatili namang hindi malinaw sa publiko ang eksaktong kinaroroonan niya.
Iniulat ng Reuters na sinabi ni Senate President Alan Peter Cayetano na wala na sa Senado si Dela Rosa, habang binanggit din ang mensahe umano mula sa asawa ng senador na tumukoy sa kanyang pag-alis bilang “escape.”
Ang Senado, na dapat ay lugar ng batas, debate, at pampublikong serbisyo, ay biglang naging eksena ng takot, haka-haka, at matinding pulitikal na banggaan.
Sa loob lamang ng ilang oras, ang tanong na dati’y umiikot lamang sa mga political circle ay naging tanong ng karaniwang mamamayan: may dapat bang mangamba, may tinatakasan ba, o may mas malalim na larong pulitikal na nangyayari sa likod ng lahat?
Ayon sa Associated Press, si Dela Rosa ay wanted ng ICC kaugnay ng umano’y crime against humanity, at ang kanyang pag-alis sa Senado ay nangyari matapos ang mga putok ng baril at kaguluhan sa gusali.
Iniulat din na may isinasagawang imbestigasyon ang pulisya, kabilang ang posibilidad na ang insidente ay ginamit umano bilang paraan upang makaalis ang senador.
Gabi ng kaguluhan, umaga ng palaisipan
Base sa mga impormasyong lumabas, kabilang ang mga ulat mula sa mga mamamahayag na nakabantay sa Senado, may nagsabing umalis umano si Dela Rosa bandang 2:30 ng madaling-araw.
May mga alegasyong kasama umano niya si Senador Robin Padilla at ginamit umano ang sasakyan nito, bagama’t mahalagang idiin na hindi lahat ng detalyeng ito ay opisyal nang nakumpirma.
Sa ganitong sitwasyon, ang bawat maliit na detalye ay nagiging malaking usapin.
Ang oras ng pag-alis, kung sino ang kasama, anong sasakyan ang ginamit, at bakit hindi agad malinaw sa publiko ang kanyang lokasyon — lahat ng ito ay nagbukas ng mas maraming tanong kaysa sagot.
Sa panig naman ng legal team ni Dela Rosa, tumanggi silang tahasang kumpirmahin kung nasa loob pa ba ng Senado ang senador o nakaalis na.
Ang paliwanag: lawyer-client privilege at umano’y intelligence report tungkol sa posibleng panibagong operasyon laban sa kanya.
Sa simpleng salita, ayaw nilang ilahad ang lokasyon ng kanilang kliyente dahil maaari umano itong maglagay sa kanya, sa kanila, at maging sa Senado sa mas delikadong sitwasyon.
Ngunit sa mata ng publiko, ang ganitong katahimikan ay lalong nagpapalalim ng intriga.
Kapag ang isang mataas na opisyal ng bansa ay hindi makita, kapag ang kanyang kampo ay ayaw magsalita nang direkta, at kapag ang Senado mismo ay naging eksena ng kaguluhan, natural lamang na maghinala ang mamamayan.
ICC warrant at ang malaking banggaan ng batas
Ang ugat ng lahat ay ang ICC warrant laban kay Dela Rosa.
Ayon sa AP, ang warrant na na-unseal ng ICC ay nag-uugnay kay Dela Rosa sa kasong crime against humanity of murder kaugnay ng hindi bababa sa 32 katao sa panahon ng kanyang pamumuno sa Philippine National Police sa ilalim ng administrasyong Duterte.
Mariin namang itinanggi nina Dela Rosa at dating Pangulong Rodrigo Duterte na sila ay nag-utos ng extrajudicial killings.
Dito mas tumitindi ang usapin: may kapangyarihan ba ang ICC sa Pilipinas matapos ang pag-alis ng bansa sa Rome Statute noong 2019? Para sa kampo ni Dela Rosa, ito ang sentro ng depensa.
Para naman sa mga kritiko, ang usapin ay hindi lamang teknikalidad ng hurisdiksyon, kundi pananagutan sa mga pamilyang matagal nang naghahanap ng hustisya.
Ayon sa Reuters, naghain si Dela Rosa ng emergency appeal sa Korte Suprema upang harangin ang pagpapatupad ng ICC proceedings, habang iginiit ng kanyang kampo na wala nang hurisdiksyon ang ICC matapos umatras ang Pilipinas sa Rome Statute.
Ngunit habang hinihintay ang malinaw na desisyon ng Korte Suprema, patuloy na lumalaki ang tensyon sa lupa.
Para sa marami, ang katahimikan o pagbagal ng proseso sa pinakamataas na hukuman ay nagbubukas ng puwang para sa kanya-kanyang interpretasyon.
Ang mga tagasuporta ni Dela Rosa ay nagsasabing pulitikal ang paghabol.
Ang mga kritiko naman ay nagsasabing matagal nang overdue ang pananagutan.
Senado sa gitna ng apoy
Hindi ordinaryong gusali ang Senado.
Ito ay simbolo ng kapangyarihang lehislatibo.
Kaya nang maging pugad ito ng tensyon, putukan, seguridad, at usaping pag-aresto, ramdam ng buong bansa ang bigat ng nangyayari.
Sa transcript ng ulat, binanggit na may mga mamamahayag na nagtangkang umakyat sa opisina ni Dela Rosa ngunit pinigilan umano ng Office of the Senate Sergeant-at-Arms dahil wala pang instruksyon kung papayagan ang media.
Ang ganitong eksena ay lalong nagpalabo sa sitwasyon.
Kung wala na siya, bakit hindi agad sabihin? Kung naroon pa siya, bakit hindi makita? Kung may panganib, sino ang banta? Kung may operasyon, sino ang nag-utos?
Maging si Pangulong Ferdinand Marcos Jr.
ay iniulat na nanawagan ng kalma matapos ang kaguluhan.
Ayon sa AP, nagsalita ang pangulo sa telebisyon upang hilingin sa publiko na manatiling mahinahon habang nagpapatuloy ang imbestigasyon.
Ngunit sa politika ng Pilipinas, ang panawagan ng kalma ay madalas sumasabay sa pagputok ng mas malalaking tanong.
Dahil dito, hindi lamang si Bato ang pinag-uusapan.
Pinag-uusapan na rin ang lakas ng estado, ang hangganan ng kapangyarihan ng Senado, ang papel ng NBI, ang tiwala sa Korte Suprema, at ang lumalalim na banggaan ng mga kampo nina Marcos at Duterte.
NBI sa ilalim ng matinding pagsusuri
Ayon sa transcript, may panawagan umano na pansamantalang tanggalin sa puwesto ang ilang matataas na opisyal ng National Bureau of Investigation kaugnay ng insidente.
Kasama sa binanggit ang pangalan ni NBI Director Melvin Matibag at iba pang opisyal.
Ang panawagang ito ay nagpapakita na hindi lamang lokasyon ni Dela Rosa ang isyu.
Ang mas malaki at mas mabigat na tanong: tama ba ang naging kilos ng mga ahensya ng gobyerno? May sumobra ba sa kapangyarihan? May nagkulang ba sa proseso? O may mga opisyal bang dapat managot dahil sa kaguluhang nagdulot ng takot sa mismong loob ng Senado?
Sa isang bansang pagod na sa palitan ng akusasyon, ang publiko ay naghahanap ng malinaw na sagot.
Hindi sapat ang “may intelligence report.” Hindi sapat ang “wala pang kumpirmasyon.” Hindi sapat ang “iniimbestigahan pa.” Sa ganitong kalaking krisis, ang hinihingi ng mamamayan ay direksyon, transparency, at pananagutan.
Pulitika, takot, at imahe ng isang bansang hati
Ang krisis na ito ay hindi lamang usapin ng isang senador.
Ito ay salamin ng bansang matagal nang hati sa pagitan ng dalawang malalaking puwersang pulitikal.
Sa isang panig, naroon ang mga naniniwalang biktima ng pulitikal na pag-uusig ang mga kaalyado ng Duterte.
Sa kabilang panig, naroon ang mga naniniwalang kailangang managot ang mga opisyal na naugnay sa madugong kampanya kontra droga.
Sa gitna nito ay ang karaniwang Pilipino, na pagod na sa takot, pagod na sa palabas, at pagod na sa gobyernong tila laging may lihim na labanan sa likod ng pader ng kapangyarihan.
Kung totoong umalis si Dela Rosa sa Senado sa gitna ng kaguluhan, kailangang linawin kung paano ito nangyari.
Kung may opisyal na tumulong, kailangang sabihin.
Kung walang nilabag na batas, kailangang ipaliwanag.
Kung may banta sa kanyang seguridad, kailangang ilahad sa paraang hindi makokompromiso ang operasyon ngunit hindi rin minamaliit ang karapatan ng publiko na malaman ang katotohanan.
Ang tanong na hindi pa natatapos
Nasaan si Bato ngayon?
Ito ang tanong na patuloy na kumakapit sa isip ng bansa.
Ngunit marahil, mas malaki pa ang tanong: nasaan na ang linya sa pagitan ng batas at pulitika? Nasaan na ang tiwala ng mamamayan sa institusyon? At nasaan na ang katotohanan sa gitna ng ingay, takot, at kapangyarihan?
Habang hinihintay ang susunod na opisyal na pahayag, malinaw ang isang bagay: ang nangyari sa Senado ay hindi madaling malilimutan.
Ito ay isang gabing nagpakita kung gaano kabilis maging marupok ang sistemang pampulitika kapag nagsalpukan ang batas, loyalty, takot, at kapangyarihan.
At hanggang walang malinaw na sagot, patuloy na mag-aalab ang tanong sa bawat tahanan, opisina, lansangan, at social media feed ng bansa:
Nasaan si Bato — at sino ang tunay na may kontrol sa nangyayaring ito?
