MANILA, Philippines — Kumakapal ang usok sa politika.
Habang abala ang bansa sa araw-araw na problema sa presyo ng bilihin, trabaho, trapiko, at seguridad, biglang umalingawngaw muli ang isang tanong na tila bumabalik mula sa pinakamatinding bangayan sa kapangyarihan: masisibak na ba sa puwesto si Vice President Sara Duterte?
Hindi na ito simpleng intriga.
Hindi na ito tsismis sa kanto o sigawan lamang sa social media.
Ang usapin ngayon ay nasa mismong daan patungo sa isa sa pinakamabigat na prosesong pampulitika sa bansa: impeachment trial sa Senado.
At ayon sa mga ulat, nagsisimula nang maghanda ang ilang senador para sa posibleng paglilitis sakaling maipasa ng Kamara ang Articles of Impeachment laban sa Bise Presidente.
Noong Abril 29, 2026, nagdesisyon ang House Committee on Justice na may probable cause para isulong ang impeachment laban kay Duterte.
Ayon sa Reuters, 53 miyembro ng komite ang bumoto pabor sa finding of probable cause, kaugnay ng mga alegasyon ng maling paggamit ng pondo, unexplained wealth, at mga banta umano laban kay Pangulong Ferdinand Marcos Jr.
at iba pang opisyal.
Itinanggi ni Duterte ang mga paratang at sinabi ng kaniyang kampo na pulitikal ang hakbang na ito.
Ito ang puntong lalong nagpapabigat sa sitwasyon: kapag umusad sa plenaryo ng Kamara at nakuha ang kinakailangang suporta, diretso na sa Senado ang kaso.
Doon na papasok ang mga senador bilang mga “senator-judges.” Hindi na sila basta mambabatas lamang.
Sa sandaling mabuo ang impeachment court, sila ang makikinig sa ebidensya, argumento, depensa, at testimonya.
Sila ang magpapasya kung sapat ang kaso para tanggalin sa puwesto ang ikalawang pinakamataas na opisyal ng bansa.
Ngunit kailangang linawin: hindi pa ito hatol.
Ang finding of probable cause ay hindi nangangahulugang guilty na si Duterte.
Ibig sabihin lamang nito, sa tingin ng komite, may sapat na dahilan para dalhin ang usapin sa susunod na yugto.
Sa ilalim ng proseso, kailangan pa rin ng buong paglilitis, pagharap ng ebidensya, depensa, at boto ng Senado bago magkaroon ng anumang desisyong mag-aalis sa kaniya sa puwesto.
Gayunman, hindi maitatanggi na delikado ang yugtong ito para sa kampo ni Duterte.
Sa isang banda, may mga akusasyong may kinalaman sa confidential at intelligence funds habang siya ay nasa Office of the Vice President at Department of Education.
Sa ulat ng Associated Press, nakasentro ang mga reklamo sa umano’y maling paggamit at pangangasiwa ng naturang pondo, pati na sa mga isyung may kaugnayan sa malaking bank transactions na hindi raw naipaliwanag nang sapat.
Sa kabilang banda, mariin namang sinasabi ng kampo ni Duterte na mali ang proseso.
Ayon sa kaniyang mga abogado, lumampas umano ang pagdinig ng House committee sa dapat nitong saklaw at pumasok sa mga bagay na para na raw sa mismong trial.
Ito ang magiging isa sa pinakamalalaking linyang gagamitin ng depensa: hindi lamang kung totoo o hindi ang mga paratang, kundi kung naging patas, konstitusyonal, at tama ba ang pinagdaanang proseso.
Dito ngayon papasok ang Senado — ang entabladong maaaring maging pinakamainit na lugar sa bansa sa mga susunod na linggo.
Ayon sa SunStar, nag-caucus ang mga senador noong Abril 30, 2026 para pag-usapan ang paghahanda sa posibleng impeachment trial.
Sinabi rin ni Senate President Vicente “Tito” Sotto III na kung maipapasa ng Kamara ang kaso sa Mayo 11, maaaring maitransmit ito sa Mayo 12, at maaaring pag-usapan at convene bilang impeachment court sa Mayo 13.
Ito ang dahilan kung bakit marami ang nakatutok.
Ang tanong ng publiko: handa na ba ang Senado, o mauulit na naman ang mga delay, teknikalidad, at maniobrang nakita sa nakaraang yugto ng impeachment?
Matatandaang noong 2025, na-impeach na rin si Duterte ng Kamara, ngunit ang proseso ay nauwi sa legal na gusot.
Ayon sa Reuters, ang naunang impeachment ay ibinasura ng Supreme Court dahil sa procedural flaw, partikular sa isyu ng constitutional rule na nagbabawal sa higit sa isang impeachment proceeding laban sa parehong opisyal sa loob ng isang taon.
Kaya ngayon, mas maingat ang lahat.
Ang Kamara, ayon sa mga tagasuporta ng impeachment, ay kailangang ipakitang mas malinis, mas maayos, at mas matibay ang bagong proseso.
Ang Senado naman ay kailangang ipakitang hindi nito iiwasan ang tungkulin sakaling dumating sa kanilang mesa ang kaso.
At si Duterte, bilang inaakusahan, ay kailangang magpasya kung haharap siya nang direkta sa trial o lalaban sa pamamagitan ng kaniyang legal team.
Hindi maliit ang nakataya.
Kung ma-convict si Duterte sa Senado, hindi lamang siya matatanggal sa puwesto.
Ayon sa Reuters, maaari rin siyang ma-ban sa paghawak ng pampublikong posisyon habambuhay, isang napakalaking dagok lalo na’t nauna na niyang ipinahayag ang intensyong tumakbo sa pagkapangulo sa 2028.
Ibig sabihin, ang labang ito ay hindi lamang tungkol sa kasalukuyang posisyon.
Laban din ito para sa hinaharap ng politika sa Pilipinas.
Kung makakalusot siya, lalakas ang kaniyang posisyon bilang pangunahing puwersang oposisyon at posibleng kandidato sa 2028.
Kung matatalo siya, maaaring magbago ang buong mapa ng kapangyarihan sa bansa.
Samantala, malinaw na naghahanda ang Senado hindi lamang sa legal na bahagi kundi pati sa gastos at logistics.
Ayon sa GMA News, sinabi ni Senate President Pro Tempore Panfilo “Ping” Lacson na may hindi bababa sa P26 milyon na maaaring gamitin para sa posibleng impeachment trial.
Ang pondo raw ay mula sa P27 milyon na nakalaan sa ilalim ng 2025 General Appropriations Act, at dahil continuing appropriations ito, maaari pa ring gamitin ngayong taon.
May usapin din tungkol sa mga robe ng senator-judges.
Ayon din sa GMA News, sinabi ni Sotto na hindi na kailangang bumili ng bagong robes dahil maaari nang gamitin ang mga robe noong nakaraang taon.
Maliit na detalye ito kung titingnan, pero sa mata ng publiko, simbolo ito na seryoso na ang paghahanda.
Kapag isinuot na ng mga senador ang robe, ibang antas na ang usapan.
Hindi na ito press conference.
Hindi na ito blind item.
Ito ay paglilitis.
May posibilidad ding magpatuloy ang trial kahit pumasok ang Senado sa legislative break.
Ayon sa ABS-CBN, sinabi ni Lacson na ang impeachment court ay hiwalay sa regular na legislative function ng Senado, kaya maaaring magpatuloy ang paglilitis kahit sa panahon ng sine die adjournment.
Ito ang nagpapakaba sa magkabilang kampo.
Para sa mga kritiko ni Duterte, pagkakataon ito para ilabas sa publiko ang mga ebidensya at sagutin ang matagal nang tanong tungkol sa pondo, yaman, at pananagutan.
Para naman sa kaniyang mga tagasuporta, ito ay isa na namang pagtatangka raw na pigilan ang isang malakas na puwersang pampulitika bago ang 2028.
Sa gitna ng lahat, ang taumbayan ang dapat maging tunay na hukom ng moralidad ng prosesong ito.
Hindi sapat na maging maka-Sara o anti-Sara.
Hindi sapat ang sigawan, pagmumura, at propaganda.
Ang pinakamahalaga ay makita kung may ebidensya ba talaga, kung patas ba ang paglilitis, at kung kikilos ba ang Senado bilang korte — hindi bilang kampo ng magkakalabang pulitiko.
Dahil sa impeachment, hubad na hubad ang sugat ng politika sa Pilipinas: dating magkaalyado, ngayo’y magkalaban; dating iisang ticket, ngayo’y nasa magkabilang dulo ng kapangyarihan.
Sina Marcos at Duterte ay sabay na nanalo noong 2022, ngunit ngayon, ang kanilang bangayan ang isa sa pinakamalaking krisis pampulitika ng bansa.
Sa mga susunod na araw, maaaring magbago ang lahat.
Isang boto sa Kamara.
Isang transmittal sa Senado.
Isang oath-taking ng senator-judges.
Isang pagbubukas ng trial.
At mula roon, maaaring harapin ni VP Sara Duterte ang pinakamabigat na laban ng kaniyang buhay pampulitika.
Ang tanong ngayon: ito na ba ang simula ng kaniyang pagbagsak — o ito ang eksenang magpapalakas pa lalo sa kaniyang pangalan?
Ang malinaw lang: hindi na ordinaryong balita ang nangyayari.
Ito ay isang pambansang pagsubok.
Pagsubok sa Senado.
Pagsubok sa Konstitusyon.
Pagsubok sa tiwala ng taumbayan.
At higit sa lahat, pagsubok kung ang kapangyarihan sa Pilipinas ay talagang may pananagutan — kahit gaano kataas ang posisyon, gaano kalakas ang apelyido, at gaano kalaki ang suporta sa lansangan.
