Hindi ordinaryong gabi ang bumalot sa Senado.
Sa loob ng gusaling dapat sana’y simbolo ng batas, debate, at kapangyarihan ng demokrasya, biglang umalingawngaw ang mga putok na nag-iwan ng takot, kalituhan, at isang malaking tanong sa isip ng publiko: paano umabot sa barilan ang tensyon sa pagitan ng mga taong kapwa nasa panig umano ng gobyerno?
Sa gitna ng kontrobersiya, nagsalita na si retired Police Major General Mao Aplasca, ang Senate Sergeant-at-Arms, at ang kanyang pahayag ang lalo pang nagpainit sa usapin.
Ayon sa mga ulat, si Aplasca ang unang nagpaputok ng warning shot sa gitna ng engkuwentro sa lugar malapit sa GSIS at Senado, habang ang NBI naman ay nagbigay ng sariling bersyon ng pangyayari.
Ang simula ng kaba: May mga babala na raw bago pa ang gulo
Ayon sa naging panayam kay Aplasca, hindi raw nagsimula sa putok ang lahat.
Nagsimula ito sa mga ulat, kaba, at impormasyon na natatanggap umano ng Senate security mula pa lamang umaga.
May mga sinasabing babala na may posibleng mangyari.
May mga tauhan daw na tila nakaramdam na hindi normal ang galaw sa paligid ng Senado.
May mga kuwento ring ilang senador umano ang nakatanggap ng abiso o mensahe na mas mabuting umuwi na.
Dito pa lang, sapat na ang tensyon para manginig ang publiko.
Bakit may mga pinapaalis? Sino ang nakakaalam? Bakit parang may paparating na bagay na hindi pa ipinapaliwanag nang malinaw sa lahat?
Ayon kay Aplasca, patuloy umano silang nakakatanggap ng impormasyon na may posibilidad na puwersahang isilbi ang warrant laban kay Senator Ronald “Bato” dela Rosa.
Ang usaping ito ay nakadikit sa mas malaking kontrobersiya sa ICC at sa legal na laban na bumabalot kay Dela Rosa.
Ayon sa Associated Press at The Guardian, si Dela Rosa ay tinutukoy sa usapin kaugnay ng ICC case na may kinalaman sa kontrobersiyal na kampanya kontra droga noong panahon ng administrasyong Duterte.
Presensya ng NBI sa paligid ng Senado
Isa sa pinakamabigat na punto sa pahayag ni Aplasca ay ang umano’y presensya ng mga tauhan ng NBI sa paligid ng Senado at GSIS area.
Ayon sa kanya, nakita raw nila ito sa CCTV at personal din niyang kinumpirma nang bumaba siya upang suriin ang sitwasyon.
Dito nagsimula ang malaking banggaan ng mga bersyon.
Para kay Aplasca, hindi raw normal na may mga armadong tauhan sa paligid ng Senado nang walang malinaw na koordinasyon sa kanilang opisina.
Iginiit niya na kung may operasyon ang NBI, dapat may maayos na abiso o pakikipag-ugnayan, lalo na sa isang sensitibong lugar tulad ng Senado.
Sa kabilang panig, lumabas sa mga ulat na may paliwanag ang NBI tungkol sa presensya ng kanilang mga tauhan, kabilang ang koordinasyon umano sa GSIS para sa seguridad ng lugar.
Ayon sa Philippine Information Agency, iniimbestigahan na ng NBI at PNP ang insidente, at kabilang sa tinitingnan ang naging kilos ng magkabilang panig bago nagsimula ang palitan ng putok.
Ang sandaling sumabog ang lahat
Ayon sa bersyon ni Aplasca, nakita nila ang ilang armadong tao.
Nang puntahan umano nila ang lugar kasama ang quick reaction team na binubuo ng security force, Marines, at PNP personnel, kinilala raw ng mga tao ang sarili bilang NBI.
Ngunit dito pumasok ang pinakakontrobersiyal na bahagi: ayon kay Aplasca, nagbigay siya ng verbal warning upang ibaba ang mga armas.
Sa kanyang salaysay, sa halip na ibaba ang baril, tila itinaas pa raw ito ng kabilang panig.
Dahil dito, nagpasya siyang magpaputok ng warning shot.
Iginiit niyang hindi ito para manakit, kundi para pigilan ang posibleng paglala ng sitwasyon.
Ngunit sa bersyon ng NBI na lumabas sa ilang ulat, iba ang diin.
Ayon sa GMA News, sinabi ni NBI Director Melvin Matibag na matapos magpakilala ang NBI agent, agad umanong nagpaputok ng warning shot si Aplasca, dahilan para mapilitan din ang kabilang panig na mag-warning shot.
Dito lalong lumalim ang tanong: warning shot ba iyon para umiwas sa panganib, o pagkilos na mismong nagpasiklab sa mas matinding gulo?
Bakit nagkaroon ng palitan ng putok?
Matapos ang unang warning shot, ayon kay Aplasca, nagulat daw sila nang gumanti ng putok ang kabilang panig.
Doon na umano nagsimula ang sunod-sunod na palitan ng putok na nagdulot ng takot sa loob at paligid ng Senado.
Para sa publiko, ito ang pinakamatinding bahagi ng kuwento.
Hindi ito eksena sa pelikula.
Hindi ito ordinaryong argumento sa politika.
Ito ay aktuwal na putukan sa paligid ng isa sa pinakamataas na institusyon ng bansa.
Ang nakakagulat pa: kung totoo ngang NBI ang nasa kabilang panig at Senate security naman ang kabila, bakit humantong sa barilan ang engkuwentro ng mga taong dapat sana’y magkakampi sa pagpapatupad ng batas?
Iyan ang tanong na hindi basta masasagot ng simpleng pahayag.
Dahil kung may koordinasyon, bakit nagkaroon ng ganitong gulo? Kung walang koordinasyon, sino ang nagkulang? Kung may malinaw na mandato ang operasyon, bakit tila nagkagulo sa mismong execution?
Ang tactical bag at ang taong nahuli
Isa pang palaisipan sa insidente ang sinasabing tactical bag na naiwan at umano’y binalikan ng isang tao.
Ayon sa salaysay ni Aplasca, matapos ang palitan ng putok at nang dumating ang reinforcement mula sa PNP, doon na-clear ang lugar at narekober ang bag.
May nabanggit ding isang tao na nahuli.
Sa panayam, sinabi ni Aplasca na umamin umano ito sa PNP na kasama siya ng NBI.
Ngunit ayon sa ilang ulat mula sa panig ng NBI, may paglilinaw na ang taong sangkot ay hindi regular na empleyado ng NBI kundi inilarawan sa ibang ulat bilang volunteer o kaugnay sa isang agent.
Iniulat din ng Philstar na may pahayag ang Malacañang na si Aplasca ang unang nagpaputok ng warning shot, habang may impormasyon din tungkol sa taong nagpaputok matapos noon.
Dahil dito, lalo pang dumami ang kailangang linawin.
Sino ang eksaktong may hawak ng armas? Sino ang may direktang utos? Sino ang nandoon bilang opisyal na bahagi ng operasyon, at sino ang hindi?
Protective custody o proteksiyong pulitikal?
Isa pang sensitibong usapin ang tinatawag na protective custody kay Senator Bato dela Rosa.
Ayon sa pahayag sa panayam, inialok umano ito ng Senado upang bigyan si Dela Rosa ng proteksyon habang ginagamit niya ang lahat ng legal at administrative remedies na maaari niyang gawin.
Ngunit sa mata ng mga kritiko, mabigat ang tanong: ito ba ay tunay na legal protection, o nagmumukhang proteksiyong pulitikal?
Ayon sa mga ulat, tumakas o nakaalis si Dela Rosa mula sa Senate premises matapos ang ilang araw ng matinding tensyon, bagay na lalo pang nagpainit sa banggaan ng mga kampong pulitikal sa bansa.
Sa ganitong sitwasyon, mahirap ihiwalay ang legal na usapin sa pulitika.
Dahil ang pangalang Bato dela Rosa ay hindi ordinaryong pangalan sa kasaysayan ng bansa.
Dating hepe ng PNP, senador, at isa sa mga pinakakilalang mukha ng kampanya kontra droga, dala niya ang bigat ng mga taon ng kontrobersiya, suporta, galit, at panawagan para sa pananagutan.
Ang publiko, hati na naman
Sa social media, mabilis na nahati ang opinyon ng mga tao.
May naniniwalang tama ang ginawa ng Senate security dahil kailangang protektahan ang institusyon laban sa hindi umano koordinadong operasyon.
May iba namang nagsasabing hindi dapat nauwi sa putukan ang anumang operasyon, lalo na kung ang mga sangkot ay kapwa mula sa gobyerno.
May mga nagtatanong: bakit may mga senador na tila nauna nang nakaalam? Bakit may babala? Bakit may armadong presensya? Bakit parang kulang ang malinaw na paliwanag mula sa bawat panig?
At higit sa lahat: sino ang tunay na nagsasabi ng buong katotohanan?
Hindi pa tapos ang kuwento
Ang pag-amin ni Aplasca na siya ang nagpaputok ng warning shot ay hindi simpleng detalye.
Ito ang sentro ng buong kontrobersiya.
Ngunit hindi sapat ang isang pahayag para isara ang kaso.
Kailangan pa ring suriin ang CCTV, ballistic evidence, chain of command, opisyal na utos, koordinasyon, at eksaktong timeline ng bawat kilos.
Dahil sa isang demokrasya, hindi sapat ang sabihing may dahilan.
Kailangang patunayan kung tama ang naging aksyon.
Hindi sapat ang sabihing may banta.
Kailangang ipakita kung gaano ito kalinaw at gaano ito kalapit.
Hindi sapat ang magturuan.
Kailangang may managot kung may pagkukulang.
Ang nangyari sa Senado ay hindi lamang kuwento ng putok.
Kuwento ito ng tiwala sa institusyon.
Kuwento ito ng kapangyarihan, batas, takot, at pulitikang matagal nang kumukulo sa ilalim ng ibabaw.
At habang hindi pa lumalabas ang buong katotohanan, isang bagay ang malinaw: ang gabing iyon ay hindi madaling malilimutan.
Ang Senado, na dapat ay bahay ng batas, ay naging entablado ng isang krisis na nagpakita kung gaano kabilis gumuho ang linya sa pagitan ng seguridad at kaguluhan.
Ngayon, nasa kamay ng mga imbestigador, opisyal, at mismong publiko ang susunod na hakbang.
Dahil ang tunay na tanong ay hindi lang kung sino ang unang nagpaputok.
Ang mas mabigat na tanong ay ito: paano hinayaan ng sistema na umabot sa puntong may kailangang magpaputok sa mismong anino ng Senado?
